Interieurrestauratie Begijnhofkerk in volle gang

12 Shares

21 schilderijen klaar voor restauratie in Begijnhofkerk

De Begijnhofkerk in het Groot-Begijnhof te Mechelen is al een tijdje uit de buitensteigers en schittert weer in al zijn glorie. Sinds 2017 is men het interieur van de barokke kerk aan het opknappen. Deze week nog werden 21 schilderijen naar gelijkvloers gehaald om te herstellen.

Interieur restauratie Begijnhofkerk stad Mechelen
Foto Verschueren Eddy voor Mechelen op zijn Best

Ondanks een stralende zon, klom ik op de steigers, om de restauratiewerken vanop grote hoogte te bekijken.In de loop van 2018 werden archeologische sleuven gegraven, verwarmingskanalen gelegd, de bijlokalen gerestaureerd en de restauratie van de zijbeuken aangevat.

Wij hebben gekozen voor een zachte restauratie” zegt Koen Anciaux als schepen van Monumentenzorg. “We gaan zoveel mogelijk van de bestaande historische materialen poetsen en hergebruiken. Hier en daar zal men wel een stukje nieuw pleister moeten aanbrengen. Het is ook de laatste historische kerk, de vijfde, die in onze binnenstad gerestaureerd wordt.” (Meer kortelings op de video onderaan dit artikel)

Koen Anciaux (schepen van Monumentenzorg)
Foto Verschueren Eddy voor Mechelen op zijn Best

Waardevolle interieurelementen

De 17de eeuwse schilderijen worden vanop grote hoogte getakeld, en op de begane grond gerestaureerd. Zij maken integraal deel uit van het totaalconcept in de Begijnhofkerk. Bij een restauratie van deze omvang komen de waardevolle interieurelementen in een werfzone te liggen en dat maakt het mogelijk om de kunstwerken van dichtbij te bekijken.

De interieurrestauratie hebben wij opgesplitst in verschillende fases. Door op te splitsen kunnen wij verschillende activiteiten met elkaar verenigen.” aldus Freya Joukes als vertegenwoordiger van de firma Altritempi nv uit Brasschaat. Deze firma is gespecialiseerd in de restauratie van kunsthistorisch waardevol patrimonium.

Waardevolle interieurelementen Begijnhofkerk
Foto Verschueren Eddy voor Mechelen op zijn Best

In eerste instantie is er een archeologische prospectie geweest. Nadien de verwarmings- en elektriciteitsinstallatie aangepakt. Daarna hebben wij ons geconcentreerd op de restauratie van de zijbeuken, om daar het atelier te kunnen inrichten voor de restauratie van de schilderijen” zegt Freya. (Meer is te beluisteren binnenkort op de video)

Schilderijen en muurschildering in Begijnhofkerk
Foto Verschueren Eddy voor Mechelen op zijn Best

Bij een restauratie van deze omvang moet men zorgvuldig omgaan met waardevolle interieurelementen. Meubilair, altaren, biechtstoelen, preekstoel, schilderijen, … bevinden zich in de werfzone. Deze waardevolle stukken zijn dan ook zorgvuldig omwikkeld met folie en in kasten geplaatst. Ook tijdens de werkzaamheden wordt telkens een deel van de werfzone(s) met witte folie omringd, allemaal om stof en dergelijke op afstand te houden.

Indrukwekkende schilderijen boven middenbeuk

Opvallend wanneer ik de kerk binnenstapte zijn de twaalf schilderijen in de fries boven de middenbeuk. Deze werken uitgevoerd tussen 1647 en 1660, met op elk doek een heilige afgebeeld in een landschap, toegeschreven aan Jan Verhoeven. Zes mannelijke heiligen zijn aan de noordkant afgebeeld, de 6 vrouwen aan de zuidkant.

Pastel tinten in Begijnhofkerk te Mechelen
Foto Verschueren Eddy voor Mechelen op zijn Best

Aan de westkant op de noordelijke muur bevindt zich een muurschildering en dus geen doek. Deze zal ter plaatse gerestaureerd moeten worden. De doeken en muurschildering hebben allemaal een lengte van 5m33 en hoogte van 1m36. De twaalf linnen zijn ingelijst met een 5 cm dik vergulde houten lijst. In totaal 21 schilderijen en 18 beschilderde doeken zullen in het atelier in de zijbeuk in restauratie gaan.

17de eeuwse Barokke Begijnhofkerk te Mechelen
Foto Verschueren Eddy voor Mechelen op zijn Best

Schilderijen werden destijds op een heel andere manier opgehangen zoals wij het vandaag kennen. Links en rechts van de kunstwerken zitten metalen haken en of nagels in de muur, ondersteund door een houten lat of spieën, die de schilderijen op hun plaats houden. Doordat de schilderijen rondom van de muur hangen, krijgen ze een betere luchtcirculatie.

Begijnen bouwen kerk in pasteltinten

De Begijnhofkerk wordt vaak de vrouwelijkste kerk van Mechelen genoemd. Natuurlijk verwijst dit in eerste instantie naar de begijnen die de kerk in een hoog tempo lieten bouwen. Deze verwijzing is er mogelijk ook door de zachte pasteltinten die het interieur van de kerk zo karakteristiek maken. De blauw, roze en geelachtige tinten zullen behouden blijven, dit in tegenstelling tot de andere Mechelse kerken die altijd ook na restauratie wit gebleven zijn.

De totaalkost voor de interieurrestauratie en de conservatie van de schilderijen bedraagt 1.828.198 euro (excl. btw) of 2.212.119 euro (incl. btw). Voor de Begijnhofkerk is er wel een restauratiepremie van 1.640.972 euro (incl. btw). De stad Mechelen staat in voor de overige 571.147 euro (incl. btw).

v.l.n.r Freya Joukes – Sam Scheldeman – Evelyn De Schepper
Foto Verschueren Eddy voor Mechelen op zijn Best

Deze werken inclusief brand- en inbraakbeveiliging, gebeurt allemaal in het kader van de meerjarige subsidiëring overeenkomst voor de restauratie van de historische kerken in de binnenstad. De werken zullen omstreeks 2021 afgerond zijn.

Met dank aan Freya Joukes (coördinator en restaurateur polychromie), Evelyn De Schepper (restaurateur natuursteen) en Sam Scheldeman (hout restaurateur) die me een zeer boeiende rondleiding gaven. Meer weten over Monument Group op hun website.

Tekst en foto’s Verschueren Eddy voor Mechelen op zijn Best

12 Shares

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.