Mechelse Peper van Radio Opsinjoor met gast Jos Smos van Katastroof

Jos Smos als gast in Mechelse Peper

Antwerpenaar Jos Smos op Radio Opsinjoor

Zondag ontving Bart Pepermans voor ‘Mechelse Peper’, Katastroof zanger Jos Smos. Plaats van afspraak was Café De Zwaan aan de Slachthuislaan te Mechelen. ‘Mechelse Peper’ ontvangt iedere zondag een bekende of minder bekende Mechelaar, en is te beluisteren op lokale Radio Opsinjoor.

Mechelse Peper van Radio Opsinjoor met gast Jos Smos van Katastroof

Tijdens de uitzending was het in Café De Zwaan een gezellige drukte, wat het niet eenvoudig maakte om alles verstaanbaar de ether in te sturen. Anne en Rik in Mechelen gekend uit het ‘Echt Mechels Theater’ zorgden in het overvolle café voor de nodige drank. Met Jos Smos staat de teller van gasten in ‘Mechelse Peper’ op nummer 107. Jos Smos (69) is niet echt ‘ne Mecheleir’ maar een Antwerpenaar. Vandaag draait het rond Jozef Eduard Hermans of Jos Smos zijn carrière, en willen we graag te weten komen wat hij nu eigenlijk met Mechelen uitstaans heeft.




Naast hem op de bank in het café ‘me nen Duvel’ zoals hij het zelf zegt ‘zen pekelteef’, de schone Monique. Met zijn Monique heeft Jos ooit een plaat opgenomen, en ging ze steeds mee naar optredens omdat, en zo zegt hij zelf “ik mocht niet alleen buiten”. Daar had Bart zijn twijfels over “Ik denk eerder dat het is om met de auto te rijden, dat je een Duveltje kan drinken

Het programma duurt twee uur, maar geen paniek, lees gewoon verder want ik zal uiteraard niet het gehele interview hier neerpennen. ‘Mechelse Peper’ is volledig in het dialect, maar om het voor iedereen verstaanbaar te houden, zullen we de middenmaat houden tussen algemeen beschaafd nederlands en dialect.

Jos Smos van Katastroof met zijn Duvel

Katastroof is het groepje dat in 1977 het daglicht zag, of zoals Bart het verkondigde “Het jaar dat Elvis Presley stierf, en 400 jaar geleden dat Rubens werd geboren”. Voila, maar weten jullie nog welke muziek Katastroof bracht ? Even opfrissen, ‘Fieste lak de bieste’, ‘Met de woaven niks as last’, ‘Zuipe’, ‘Paterkesdans’, om er maar enkele te noemen die we wellicht nog kunnen meezingen. Katastroof is een Antwerpse groep en speelde zo nu en dan op oude volkse instrumenten.

Wat is nu eigenlijk een ‘Sinjoor’ ? vraagt presentator Bart Pepermans

Jos spreekt ‘Antwaarps’ en ja, ook wel een vleugje ‘Mechels’. “Een Antwerpenaar heeft geen dikke nek, die heeft alleen een grote smoel” met deze uitspraak van Jos kon het interview van start gaan. Nu er toch een Antwerpenaar in ons midden was wou Bart toch vernemen wat ‘Sinjoor’ betekent.

Jos Smos vertelt over de Antwaarpse Sinjoren

Sinjoor is eigenlijk een scheldwoord, wat oorspronkelijk ‘zwartzak’ wil zeggen, of ‘collaborateur’ iemand die met de bezetter meeloopt. Wanneer ben je nu Sinjoor ? Ten eerste hé, niet enkele Antwerpenaar is een Sinjoor. Iemand die gewoon in Antwerpen woont mag zijn eigen ‘pagadder’ lees in het Spaans ‘Pagador’ of ‘betaalmeester’ noemen. Er zijn er niet veel meer die zich echt Sinjoor mogen noemen, maar ik ben er gelukkig nog ene van. Luistert, er zijn vier voorwaarden waaraan je moet beantwoorden. Ten eerste in Antwerpen wonen, logisch hé. Ten tweede moet je in Antwerpen geboren zijn, maar binnen de grenzen van de Leien, de oude Spaanse Vesten. De twee laatste voorwaarden zijn dat ook vader en moeder daar moeten geboren zijn.”.

Nu weten we uit de mond van Jos waar we aan toe zijn, en dat onder andere de Mechelaars de boosdoeners waren die de naam ‘Sinjoren’, allicht nadat de Antwerpenaars de Mechelaars de naam ‘Maneblussers’ hadden toegeworpen, hadden gegeven.

Jos Smos zingt over de ‘Boefers’ en ‘Rubens’

Jos Smos zijn carriere is op zijn 18de begonnen dankzij een vriend die gitaar speelde, wou hij dit ook aanleren. Toen al was hij als ‘hippie’ liefhebber van folksongs en vertoefde graag rond kampvuren. Als jongeman is Jos gekazerneerd geweest bij de infirmerie in Fort 4 te Mortsel. “Dat was een mooie tijd. Ik heb daar veel gezongen en liedjes gemaakt over alle ‘boefers’” vertelt Jos.al lachend. Eén van zijn voorbeelden die hem ook op gitaar muzieknummers heeft aangeleerd is John Lundström uit Oelegem. In het dagdagelijkse leven was Jos Hermans bedrijfspsycholoog, waar hij ‘’n hoop ellende” heeft gezien..

Jos Smos van Katastroof op Radio Opsinjoor te Mechelen

Het eerste optreden van Katastroof in de ‘vakschool’, was niet makkelijk was zegt Jos omdat het allemaal mannen waren. Het is daar dat ze met Katastroof de liedjes van ‘Rubens’ hebben gebracht naar aanleiding van het Rubensjaar..”Rubens, Rubens, gau ze ne krak, ik leis over au …”. Na het Rubensjaar is onder andere deze song, gemaakt door Rob, door groepslid Jul herschreven naar ‘Zuipe, zuipe’.

Sappige verhalen, met een pikant tintje in Café De Zwaan

Tijdens ‘Mechelse Peper’ passeerden uiteraard heel wat sappige verhalen de revue. Zo werd er gesproken over André Van Miert, Mechelaar en broer van ex-politieker Karel Van Miert. André was destijds de bezieler van Racoon Records aan de Stuivenbergvaart. “Ja inderdaad” zegt Jos “Hij ontdekte ons op een klein obscuur festivalleke in Wuustwezel. Wij stonden daar tussen een aantal grote namen als Arno en Big Bill, en ons hadden ze gevraagd voor onze drinkliederen. En dan plots kwam André tevoorschijn die ook aan de knoppen zat op het festival. Hij stelde zich voor en zei dat hij producer was van Racoon Records en met ons een lp wou opnemen. Wij verschoten “Waa ! nen lp me ons ?” ” vertelt Jos op zijn eigen ludieke manier..

En voegt hij er nog aan toe “Ik denk zelfs dat dankzij Alain Van Miert, de Mechelaar, Katastroof is blijven bestaan. Vanaf dat je als artiest of groep op een geluidsdrager zit maak je geschiedenis, en blijf je bestaan. De lp werd in de platenzaken verdeeld, maar amper een noot gespeeld op de radio, omdat onze liedjes als ‘vetzakkerij’ werden bestempeld door de gevestigde waarden.” Toch kregen wij optredens in de Kempen en zelfs West-Vlaanderen en de Limburg. De mensen wilden ons zelfs live zien optreden en dat allemaal dankzij die lp, anders zat ik nu misschien nog rond de kampvuren muziek te spelen”. De nummers van de artiesten van Racoon Records te Mechelen waaronder ook Bobby Prins, werden destijds opgenomen bij Tamara King Records, de thuishaven van platenlabel ‘Monopole’ te Heist op den Berg. Eén van de door Jos zelfgeschreven nummers op de eerste lp ‘Stront aan de knikker’ was ‘De zoon van mijnheer Pastoor’. (lacht) “Ik heb dat geschreven op de achterbank van een auto, op weg naar een repetitie van Katastroof”.

‘Met de woaven niks as last’ best meegezongen liedje

Na het faillisement van Racoon Records koos Katastroof voor Tune Records, waar de eerste lp op dat label misschien wel het bekendste nummer bevatte ‘Met de woaven niks as last’. “Ja hoe komt dat. Ik was net vrijgezel geworden en heb mijn tijd volledig in de muziek kunnen steken. ‘Met de woaven niks as last’ is eigenlijk een Antwerpse uitdrukking, ontstaan in den ouwe ‘poesjenellenkelder’ een ‘poepekas’ in ‘t stad.”. Als klap op de vuurpijl werd dit nummer destijds door een poll in Gazet van Antwerpen, verkozen tot de 3de beste Antwerps liedje ooit.

Jos Smos Met de Woaven niks as last bij Mechelse Peper

Een ander nummer dat Bart uit het repertoire van Katastroof haalde was ‘Ikkekannekik (a schaamhaar zien)’, vertaalt uit een Engels nummer van de groep.. Jos vertelt dat dit nummer ouder is dan Katastroof en dus afkomstig van het ‘Vetpotteke’. Dit plezant nummer wordt ook vandaag uit volle borst meegezongen op een voetbalmatch als ‘Al wie da nie springt’, en is in feite een carnavalsnummer uit Aalst, waarvoor ze destijds toelating gevraagd hebben aan Katastroof.. “Voor ons als volksartiest is dat een voldoening dat het publiek dit zingt, en dat ze eigenlijk niet meer weten wie het gemaakt heeft” ..

Nu Katastroof volop bekend werd in Vlaanderen, moest er door de mannen gerepeteerd worden. Dat deden ze toen bij ‘Pier Klak’ de naam van een dorpscafé te Stabroek, in de eerste plaats omdat Juul geen auto had. “Repeteren deden wij s’morgens terwijl de kuisvrouw bezig was. s’Avonds lukte dat niet, want voor dat al die boeren afgezwaaid waren, dat duurde nogal lang.”

Jos Smos en ‘pekelteef’ Monique gespot in Mechelen

Plots stelde zich de vraag wie ‘Joe Boem’ was, waar ook Pepermans geen antwoord op had. “‘Joe Boem’ was nen iele bekende Mecheleir” zegt Anne.  “Joe zat vroeger altijd op de Vismarkt. Hij was een hele grote fan van Katastroof, die door ons werd geïnspireerd, en onze liedjes ‘in het Mechels’ meezong. Zo heeft hij is een nummer gemaakt over een tante Jeaninne die in den home zit” vertellen Anne en Jos tesamen.

Mechelse Peper met Jos Smos in Café De Zwaan te Mechelen

In het begin van dit verhaal heb ik geschreven dat Jos enkele banden heeft met Mechelen. De vraag die Bart zich stelde was hoe hij Anne en Rik (Echt Mechels Theater) heeft leren kennen. “Mijn vrouwke speelde toneel en zo zijn we in ‘‘t Echt Mechels Theater’ terecht gekomen.” aldus Jos Smos, maar dat verhaal liet hij liever over aan Monique.

Ik had een advertentie gelezen dat ze toneelspelers zochten. Ik moest dan auditie afleggen bij Dirk, Rik en Dieter. Ik moest een tekst voorlezen, en plots zeiden ze “ok, je bent aangenomen”. Voorheen was ik bij een Antwerps theatergezelschap, maar bij het Mechels Theater voelde ik me beter. Dat heb ik gedaan tot aan het pensioen van Jos. Aangezien Jos een diploma had als stadsgids, hebben we dan samen beslist om op een ludieke manier toeristen door Antwerpen te leiden.”. Ook vandaag anno 2018 kan je dit prachtige koppel nog steeds als zingende stadsgidsen spotten in de Antwerpse straten.

Wat is dat toch met Katastroof en Opsinjoorke ?

Het radioprogramma ‘Mechelse Peper’ liep intussen naar zijn einde toe. “Je hoort dat wel hier in Café De Zwaan, ze beginnen al meer van hun ‘parretten’ te geven. We zijn nu aan het verhaal van ‘Oepsinjoorke’ gekomen. In 2008 heeft er iemand voor de derde keer Opsinjoorke geroofd. Het is in alle ‘gazetten’ geschreven geweest.” zegt Bart Pepermans, die aan Jos vroeg om alles historisch te kaderen. Ik vind het trouwens heel tof dat jullie je vrije radio Opsinjoor, naar een ‘Antwaarps fenomeen’ hebben genoemd. Dat vind ik ongelooflijk!” zegt Jos alvorens op de radio nu voor ééns en altijd te verklaren hoe en waarom Opsinjoorke ‘gepikt’ is geweest.

Bart pepermans in Mechelse Peper op Radio Opsinjoor

In de 13de eeuw al hadden wij Hertog ‘Jan den Eerste’, die als Hertog van Brabant ook baas was van Mechelen. In dien tijd was het de gewoonte, als mannen hun vrouw sloegen, er werd ingegrepen. Op een bepaald moment was het de gewoonte om zo’n ‘woaventoeker’ te pakken en mores te leren. Ze pakten een laken en gooide die man omhoog. Ene keer is het misgelopen, doordat de man uit het laken viel, en in de vliet rolde. Ze hebben hem nog proberen te redden, maar het was te laat. Hertog Jan heeft toen een verbod uitgeroepen om dat nog te doen met een levende mens. Als alternatief gaf de Hertog aan om een pop te maken en die als belediging voor de beschuldigde zijn huis omhoog te gooien.”

Antwerps en Mechels verhaal…wie spreekt de waarheid ?

Hoe de huidige gedaante van ‘Opsinjoor’ is ontstaan, daar gaat Jos zijn verhaal verder. “Op een bepaald moment was er een Spaanse koopman, genaamd ‘Don Antonio Di Rivalerie Prato’, die ook zijn vrouw meermaals sloeg. Nu hadden we het probleem dat de Opsinjoor pop helemaal door de ratten was ‘opgevret’. Er moest dus een nieuwe pop gemaakt worden, en naar de gelijkenis van die Spaanse man. Sindsdien is die pop regelmatig te zien bij optochten en processies.”. Tot zover de Antwerpse versie van het verhaal.

Mechelse Peper in Café De Zwaan te Mechelen

Hoe de pop nu in onze stad Mechelen is terechtgekomen, dat hoorden we lang en breed, maar dan in de Mechelse versie. “De Mechelaars waren nog kwaad op de Antwerpenaren omdat we hen hadden uitgescholden als Maneblussers. Ze hebben dan onze pop gestolen, waarschijnlijk omdat hun pop ‘De Vuilen Bras’ ook kapot was gebeten door de ratten.

Waarom de Mechelaars het dan ook de naam ‘Opsinjoorke’’ noemen dat kwam Anne verduidelijken. De traditie komt inderdaad van de Spanjaarden, maar de pop zelf is gemaakt door een bekende Mechelaar Valentijn Van Landsheer in 1647. Nu wou het lukken dat een Antwerpenaar op 4 juli 1775, op het verkeerde moment in de Katelijnestraat was. Bij het omhoog gooien kreeg die de pop bijna tegen zijn kop, maar heeft ze kunnen wegslaan. De Mechelaars naast hem dachten dat hij ze weer wou ‘schoepen”, en hebben hem goed afgeranseld. Die mens heeft dan vanuit Antwerpen een brief naar het stadsbestuur geschreven om te klagen en eiste geld. Naar het schijnt zou dat briefje nog altijd bewaard zijn in het Hof van Busleyden. Nu het popje noemde eerst ‘Sotscop’ en pas daarna ‘Vuilen Bras’, maar doordat ze die Antwerpenaar, Jacobus De Leeuw, is goed mores hadden geleerd, zijn ze de pop ‘Opsinjoorke’ beginnen noemen.” tot zover het Mechels verhaal uit de mond van Mechelse Anne.

Anne van Café De Zwaan vertelt Mechelse versie van Opsinjoorke

In 2008 is Opsinjoor nogmaals in Mechelen gestolen geweest, en daar had Katastroof iets mee te maken.




Ja, dit had te maken met het feit dat wij ons hadden geëngageerd om ons in te zetten tegen huiselijk geweld. Voor ons was ‘Opsinjoorke’ het symbool voor huiselijk geweld. Toen hebben we gezegd, we maken een stunt die in de media en de gazet komt. Ik gaf dan de hint dat er nog zo’n ‘vuile bras’ zat in het ‘t Echt Mechels Theater. Weliswaar met medeweten van hier onze Rik en Anne zijn we de pop gaan ‘ratten’. We hadden gepland om samen met studenten van Viking, van de diefstal een film/video te maken, maar dan moesten we langs de tuin achteraan binnen geraken. Nu bleek dat ‘den hof’ van de Fortis te zijn. Maar via via zijn we daar dan toch in gelukt” zegt Jos (lacht in zijn vuistje). De video en lied ‘Opsinjoorke’ geschreven door Stef, kan je hier via Youtube bekijken en beluisteren.

Het schone van deze historie is dat ieder zijn verhaal erover heeft, maar dat beiden het erover ééns zijn dat het met de Spanjaarden te maken heeft. Na deze verhalen werd er uiteraard nog heel veel gelachen en gespot tussen Antwerpen en Mechelen, al was het gelukkig vriendschappelijk.

Laatste optreden in ‘t Echt Mechels Theater

Tot slot van ‘Mechelse Peper’ blikt Bart Pepermans nog terug naar 2011 waar Jos Smos zich laat overhalen om mee te spelen in een stuk van het ‘t Echt Mechels Theater. Dit deed hij samen met zijn wederhelft Monique, waarvan dit haar laatste optreden was in het theater.

Inderdaad, dat toneelstuk noemde ‘Hoerenleed’. Het ging over twee hoertjes, een jonge en een oudere, waarvan die van ons’ de oudere (lacht). In dat stuk hadden ze iemand nodig die wat liedjes kon komen zingen, om de ‘gaatjes te vullen’ wanneer de anderen zich gingen omkleden. Ik heb dat graag gedaan want ik kreeg een terraske en echte Duvel’s.” maar zegt Anne “Het paste wel in het stuk hé schatteke met die accordeon”. Beiden geven ze aan om dat nog is terug over te doen.

Al bij al Katastroof is nog steeds in de running. Hun laatste driedubbel cd ‘40 jaar Katastroof’ doet het zeer goed. De derde cd bevat allemaal onuitgegeven songs. Meer nog, de mannen van Katastroof voorzien dit jaar, 2018, een cd rond Kerstmis.

Het was niet eenvoudig om deze ‘Mechelse Peper’ samen te vatten. Het was in ieder geval een leuk samenzijn met toffe mensen in een gezellig Mechels café. De uitzending werd afgesloten met ‘Triestige plant’, een muzieknummer dat Katastroof samen brengt met Tourist LeMC.

Auteur tekst en foto’s Verschueren Eddy voor Mechelen op zijn Best. Contact opnemen ?

Geef een reactie