Den Ouden Dok Mechelen

Ouden Dok
Den Ouden Dok” aan het Rode Kruisplein geeft vandaag en de volgende dagen, en dat voor het laatst zijn geheimen prijs. Tussen 1924 en 1977 was dit het enige zwembad in onze stad Mechelen, daarna is het zwembad aan de Geerdegemvaart er bij gekomen. Sinds 2001 zijn de deuren van dit prachtige gebouw helaas gesloten gebleven.

Den Ouden Dok heeft vijftien jaar leeggestaan, maar nu, na een lange zoektocht krijgt dit prachtige gebouw eindelijk terug een definitieve bestemming. Ik ben dan ook zeer blij dat er na vele onderhandelingen eindelijk een doorbraak is, en we een nieuwe start kunnen nemen met dit prachtige gebouw, dat zich toch nog in het collectieve geheugen bevindt van de Mechelaars ” zegt Greet Geypen

Dat “Den Ouden Dok” vandaag nog steeds de inwoners van Mechelen aanspreekt, tonen de 1000 mensen die zich ingeschreven hebben voor een éénmalig bezoek aan hun zwembad, alvorens de renovatiewerken binnenin het gebouw starten. Middels een historische wandeling kunnen de bezoekers een laatste blik werpen op het oude zwembad en aanverwanten. Ook aan de kinderen is als Kinderstad gedacht, want ook zij krijgen in het kader van Mechels Erfgoed een rondleiding op kindermaat. Bovendien heeft het stadsbestuur een Instawalk georganiseerd, waar Instagrammers als ambassadeurs van #2800Love hun foto’s kunnen posten op #Ouwendok

Het einde van de volledige buitenrestauratie van het dak en de gevels die zacht gereinigd worden om de witte verf te verwijderen en alzo de bakstenen terug zichtbaar te maken, het vervangen of restaureren van het schrijnwerk, en plaatsen van dubbele beglazing is voorzien midden 2017. De kostprijs bedraagt 4.6 miljoen € waarvan .3.1 miljoen € gesubsidieerd wordt door de Vlaamse overheid. Het is een oud gebouw dat maar liefst 15 jaar verkommerd is, en dat betekent sowieso een hoog kostenplaatje voor de restauratie. Aansluitend aan de buitenrestauratie zullen de binnenwerken gestart worden, die naar alle waarschijnlijkheid zullen beëindigd worden ergens in 2019..

Het heeft lang geduurd alvorens we een nieuwe invulling konden geven aan dit mooie gebouw. Er moest voldaan worden aan tal van voorwaarden, mede daar het zwembad destijds als beschermd monument is geklasseerd geweest, wat betekent dat niet zomaar alles mag aangepast worden. Maar ook was de vraag vanuit het stadsbestuur aan de nieuwe eigenaar om in zijn nieuwe bestaan er toch een publieke ruimte van te maken, zodat Mechelaars ook ten allen tijde toegang hebben ” vertelt mevrouw Geypen

De nieuwe eigenaar en uitbater van “Den Ouwen Dok” is Van Der Valk Mechelen, die het gebouw zal omvormen tot een vier sterren hotel met maar liefst 120 hotelkamers, conferentiezalen, een wellnesscentrum en een brasserie. Van der Valk Mechelen investeert in totaal 14 800.000 € in dit project. Voor Mechelen is een bijkomend hotel zeer welkom zodat het aantal bedden voor toeristen en zakenmensen toeneemt.

Een pluspunt is dat de zwembadkom behouden blijft, maar de zwembadoverkapping verdwijnt, wat betekent dat het een openlucht zwembad wordt. De hotelkamers zullen zich bevinden op de eerste en tweede verdieping. Het gelijkvloers zal onder andere de congresruimte bevatten en een brasserie die uitzicht zal bieden met zicht op het water van het Keerdok.

Wij zien dit echt als een vertrekpunt, opwaardering van deze site. Ik zie het als een uitbreiding van de binnenstad, met woongelegenheid aan het water, een autovrij plein voor het gebouw omringd door andere gebouwen, en een bijkomende parking die plaats zal bieden aan 540 auto’s in een architecturaal mooi gebouw” vertelt Greet Geypen.

De geschiedenis vertelt dat bij het begin van de Eerste Wereldoorlog de plannen in een stroomversnelling kwamen voor de bouw van een badinrichting. Het oude zwembad was een ontwerp van de Mechelse architect August van Haesendonck. De plannen voor de badinrichting bevatten toen een zwembad in combinatie met openbare badkamers en zelfs Turkse badgelegenheden. De andere overgebleven ruimtes werden dan gebruikt als stapelplaatsen voor opslag van goederen die door boten werden aangevoerd via het Keerdok.  Via de toenmalige spoorlijn werden deze goederen dan verder getransporteerd via de toenmalige Kazerne Dossin, naar het eindpunt goederenstation Nekkerspoel.

Helaas werd de spoorlijn niet enkel gebruikt voor het vervoer van goederen, maar tijdens de Eerste Wereldoorlog ook als deportatie van mensen. Het stadsbestuur wou hiermee in de eerste plaats middels een nepfirma, voorkomen dat mannen uit Mechelen zouden afgevoerd worden naar Duitsland. Begin 1916 werd gestart met de bouw van dit complex met een vloeroppervlakte van om en bij de 10 000 m3, waar het zwembad destijds het grootste van BelgIë was. Het einde van de bouwwerken was voorzien in 1917, maar hebben uiteindelijk veel langer geduurd, tot 1924 waar het dan uiteindelijk geopend werd.

De stijl van het oude gebouw kunnen we ergens plaatsen tussen art-deco en art-nouveau, neo-traditionele bouw met hedendaagse afwerkingen, althans voor die tijd toch. Enkele bouwelementen verwijzen naar de binnenstad zoals een torentje dat verwijst naar de Mechelse stadspaleizen, en een gevel kopie verwijzend naar de gevel van de Lakenhalle aan het stadhuis. Door de jaren heen zijn er zowel buiten als binnen een tweetal verbouwingen geweest. Zo is de schoorsteen destijds een derde van zijn totale hoogte ingekort, en dat zal ook zo blijven.

Bij het binnengaan van het eigenlijke zwembad gedeelte, riep dit voor mij al snel herinneringen op. Vele uren hebben we hier gezwommen tijdens mijn schoolperiode. Vooral de volledig betegelde zwembadkom in wit en blauw steentjes, en de ronde trap om het zwembad in te gaan, verschenen terug in mijn geheugen. Wat ook direct in het oog sprong was het neoclassicistische beeld naast de toegangsdeur, dat triomfantelijk uitkijkt op al het gebeuren in het water.

Het bronzen beeld (1919) naar de hand van Willy Geets, de zoon van Willem Geets, verwijst naar Petrus (Leopold Janssens), een steenkool boer uit Mechelen, die maar liefst 21 decoraties “Eerste Klasse” zou gekregen hebben voor het redden van in totaal 44 drenkelingen, niet enkel in het zwembad maar ook uit de Dijle en de Mechelse vlietjes. Door al zijn goede daden werd deze man eertijds een vaste post als redder aangeboden, maar dit heeft hij steeds geweigerd. Belangrijk is dat mede daar verschillende elementen in het gebouw beschermd zijn, ook het standbeeld in zijn huidige vorm blijft staan in het hotel.

Als we verder door de gangen lopen, voorbij de vroegere cafetaria, vinden we achteraan de ligbaden. Hier kon je toen mits betaling, in een toch wel goed ingerichte badkamer, in alle rust een bad komen nemen. Zelfs na de sluiting in 2001 wegens asbestproblemen, kon je hier nog steeds een bad komen nemen, al had dit niet veel succes.

Tijdens onze wandeling door de verlaten gangen, ontdekken we hier en daar toch nog leuke stukjes vergane glorie, oude glasramen en deuren, maar ook de kleedkamers en douches, spreken tot de verbeelding.

Als ik mijn mening mag geven, de douches zoals ik ze hier zie in “den Ouden Dok”, spreken me meer aan dan de openbare ruimtes die we vandaag kennen. Het was net of je je thuis in je eigen badkamer bevond, met een afgesloten douche- en kleedruimte, waar is de tijd !

Iets waar we vroeger nooit kwamen, zijn de stookruimtes. Immens grote ketels met grote rode draaiwielen en drukmeters, zorgden voor de verwarming van ons zwemwater en het gebouw. Vandaag kunnen wij ons nauwelijks nog voorstellen dat dit ooit gewerkt heeft.
Mijn ontdekkingstocht zit erop, en ben blij dat ik oude herinneringen, voor even terug heb kunnen bovenhalen. Nu is het wachten op het eindresultaat in 2019, wanneer oud en nieuw verenigd worden.

Tekst en foto’s Verschueren Eddy & Jan Smets
Datum bericht : 7 oktober 2016