Brusselpoort te Mechelen

Brusselpoort als laatst overgebleven stadspoort

Je kan er niet naast kijken als je de stadsring van Mechelen volgt langs de Koningin Astridlaan. Het lijkt vanop afstand een klein kasteeltje met zijn twee torens. Sta je voor de Brusselpoort met je rug naar de Leuvensevaart dan heb je direct zicht op de Hoogstraat, een toegangsweg naar het centrum van Mechelen.

Brusselpoort en Koningin Astridlaan te MechelenDe historische Brusselpoort of Overste poort, is gebouwd in de 13de eeuw en maakte deel uit van de toenmalige stadsomwalling waarvan 12 stadspoorten deel uitmaakten. De Brusselpoort is de enige nog bestaande in Mechelen. Een weetje is dat de huidige poort eerst Overste poort noemde omdat iets verder aan de Oude Brusselstraat de eigenlijke Brusselpoort zich bevond, tot die in 1839 werd afgebroken en de huidige zijn definitieve naam als (Nieuwe) Brusselpoort kreeg.

Deze was destijds de verbindingsweg van Mechelen naar Brussel, waarvan vandaag de Brusselsesteenweg net over de brug aan de Leuvensevaart hier nog aan herinnert. Deze toegangswegen van de ene naar de andere stad noemde men in de middeleeuwen een heirbaan.

Van stadspoort naar …

Het historische gebouw heeft met de jaren enkele verbouwingen ondergaan waarvan de verhoging in Balegemse steen, de torens werden dan weer verlaagd en de dakconstructie werd hierbij aangepast. De ijzeren poort is helaas reeds afgebroken in de 18de eeuw. Als kind heb ik de Brusselpoort enkel gekend als politiekantoor, later deed het dienst als vergaderlokaal en kunstatelier van de gekende kunstenaar Alfred Ost. Een korte tijd heeft men de Brusselpoort gebruikt als stadsmuseum onder de vleugels van Stedelijke Musea Mechelen, helaas is dit vandaag ook geschiedenis.

De stadsomwalling van Mechelen in de Middeleeuwen

Brusselpoort te Mechelen - zicht vanaf de Brusselpoortstraat Ik heb in het begin geschreven dat je de Brusselpoort kan bereiken via de ring van Mechelen. Deze ringweg was eigenlijk in de middeleeuwen de tweede stadsomwalling met een lengte van 5.5 km aangelegd in de 13de en 14de eeuw die diende om de stad te beschermen tegen aanvallen. Voor de zware stenen omwalling bevond zich een brede gracht. Persoonlijk vind ik het spijtig dat deze stadomwalling is verdwenen, dat alleen al zou Mechelen meer uitstraling hebben gegeven. In Frankrijk bijvoorbeeld zijn hiervan verschillende voorbeelden zoals Carcassonne of Aigues-Mortes die echte toppers in het toerisme.

12 stadspoorten uit het verleden

Andere helaas verdwenen stadspoorten in Mechelen zijn in volgorde de grote stadspoorten zoals de  Antwerpse Poort, Begijnepoort of vandaag Katelijnepoort aan de Sint-Katelijnestraat, de Adegempoort of Sint-Lambrechtspoort of Gentsepoort, de Koepoort aan de Liersesteenweg ( gevangenis ), Oude stadspoorten van de stad Mechelende Nekkerspoelpoort, de Hanswijkpoort of Leuvensepoort aan de Leuvensesteenweg en de Oude-Brusselpoort. Verder waren er dus nog enkele kleinere poorten die niet zoals de grote poorten rechtstreeks toegang gaven tot de stad. Zoals je merkt hebben veel van de vroegere poorten verschillende naamsveranderingen ondergaan.

Locatie : Hoogstraat 83 te Mechelen
Bereikbaarheid :
Met de auto kan je de Brusselpoort bereiken via de ring. Via Vinci Park Hoogstraat is de Brusselpoort op korte wandelafstand te bereiken.
Met de trein : Vanaf het Centraal station is het ongeveer 15 minuten te voet door de Leopoldstraat richting Antwerpen.
Met de bus : 04, 06, 09, 286, 287, 288, 289,
Te voet : Vanaf het stadscentrum volg je de Hoogstraat richting Brusselpoort.

Bron : Wikipedia, Mechelen Blogt, Mechelen mapt, Onroerend Erfgoed,
Foto’s en video : Verschueren Eddy, Karel Somers